Phường Lưu Kiếm

Các xã, phường, đặc khu ở Hải Phòng đã ban hành trên 150 văn bản quy phạm pháp luật, nhưng chưa có nhiều chính sách riêng, đặc thù để phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Từ ngày 1/7 đến nay, chính quyền địa phương cấp xã ở Hải Phòng đã ban hành trên 150 nghị quyết, quyết định là văn bản quy phạm pháp luật.

Tăng thẩm quyền cấp xã trong tình hình mới

Từ ngày 1/4/2025 khi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 có hiệu lực, chính quyền cấp xã không còn thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Luật đã bỏ 2 loại văn bản là nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND cấp xã ra khỏi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tuy nhiên, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã hiện nay đã được khôi phục thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Điều này được thể hiện tại Luật số 87/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có các nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh.

HĐND cấp xã được ban hành nghị quyết để quy định những vấn đề được luật, nghị quyết của Quốc hội giao; chính sách, biện pháp nhằm bảo đảm thi hành Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên.

Đáng chú ý, HĐND cấp xã hiện nay được ban hành các nghị quyết quy định chính sách, biện pháp nhằm phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Sở Tư pháp Hải Phòng đã tổng hợp các quy định mới nhất thành nội dung công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương trong cuốn cẩm nang công tác tư pháp khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp để phổ biến đến các xã, phường, đặc khu.

Bên cạnh đó, UBND cấp xã được ban hành quyết định để quy định trong 3 trường hợp, gồm: Những vấn đề được luật, nghị quyết của Quốc hội giao; biện pháp thi hành Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của HĐND cùng cấp; biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp.

Theo bà Phạm Thị Nhung, Trưởng Phòng Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Sở Tư pháp Hải Phòng, việc khôi phục thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cấp xã là phù hợp với thực tiễn và sự thay đổi của tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.

Trước đây, khi còn cấp huyện, cấp xã không được phân cấp, phân quyền thực hiện nhiều nhiệm vụ như hiện nay, nên việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở cấp xã còn hạn chế. "Cấp xã với quy mô, phân cấp, phân quyền như hiện nay có vai trò rất quan trọng và cần có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để phục vụ việc quản lý, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương", bà Nhung cho biết.

Phát huy vai trò quản lý và thực thi chính sách

Từ ngày 1/7 đến nay, các xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố Hải Phòng đã ban hành trên 150 văn bản quy phạm pháp luật, chủ yếu là các quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ của phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, quyết định quy định thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, quyết định quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Nhiều xã, phường, đặc khu ở Hải Phòng còn gặp khó khăn về nguồn nhân lực chuyên trách làm công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Để chính quyền các xã, phường, đặc khu nắm được quy định về thẩm quyền, quy định liên quan ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Sở Tư pháp Hải Phòng đã tổng hợp các quy định mới nhất thành nội dung công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương, in trong cẩm nang công tác tư pháp khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp gửi các xã, phường, đặc khu. Đồng thời, tổ chức nhiều cuộc tập huấn về công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho cán bộ, công chức ở cơ sở.

Theo ông Phạm Văn Song, Phó giám đốc Sở Tư pháp Hải Phòng, thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật là công cụ quan trọng để chính quyền cấp xã phát huy vai trò quản lý, kiến tạo và thực thi chính sách, đặc biệt là xây dựng chính sách đột phá để phát triển kinh tế - xã hội dựa trên yếu tố đặc thù của địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và cần được phát huy hơn nữa.

"Sau sắp xếp, các xã, phường, đặc khu có những điểm mạnh, điểm yếu của riêng mình và cần được phát huy để phục vụ phát triển của địa phương. Với thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện nay, chính quyền cấp xã có thể ban hành những chính sách để khai thác tiềm năng, thế mạnh của địa bàn nhưng cần được xem xét kỹ lưỡng, thấu đáo, đúng quy định và có chọn lọc", ông Song nhấn mạnh.

Theo phản ánh của một số địa phương, hiện nay việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhất là về chính sách phát triển kinh tế - xã hội còn gặp khó khăn do khối lượng công việc nhiều, tổ chức bộ máy mới đi vào hoạt động ổn định. Trong khi đó, cấp xã hiện không có phòng chuyên môn, công chức chuyên trách làm nhiệm vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật nên còn hạn chế.

Thời gian tới, khi chính quyền địa phương cấp xã đi vào hoạt động ổn định, những khó khăn này cần được quan tâm giải quyết để chính quyền địa phương cấp xã nâng cao chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật, phát huy tối đa thẩm quyền ban hành chính sách để phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Sau gần 4 tháng đi vào hoạt động, các xã, phường, đặc khu ở Hải Phòng đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đúng thẩm quyền. Tuy nhiên, phần lớn trong đó là nghị quyết để quy định những vấn đề được luật, nghị quyết của Quốc hội giao; chính sách, biện pháp nhằm bảo đảm thi hành Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên... Số lượng văn bản quy định biện pháp riêng nhằm phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương còn ít.

(Nguồn: Phong Tuyết - Báo Hải Phòng)